La paøo enskribita en Latin-3

En æi tiu paøo mi uzas japanan kaj esperantan lingvojn paralele. Ordinare oni konstruas du paøojn, japanan kaj esperantan. Sed por japanoj vidi japanajn kaj esperantajn frazojn kune estas interese, mi pensas. Pro tio mi konstruis æi tiajn paøojn. Mi petis al alilandaj ret-amikoj viziti miajn paøojn kaj komuniki al mi la impreson pri la paøo. Ili respondis, ke strangaj sed interesaj strioj da frazoj aperas paralele kun esperantaj frazoj, sed tio interesas ilin. Do, mi decidis teni la metodon almenaý iom da tempo.

Per nejapana krozilo oni vidas la paøon æi tiel, æu ne?

En æi tiu paøo mi alprenas "cx" manieron. Kiel vi vidas en la titolo, en Esperanto troviøas literoj kun supersigno, sed por skribi en øustaj literoj oni devas alpreni Latin-3 aý Unikodo. Sed æar multaj homoj ankoraý ne alprenas tiujn metodojn, mi alprenis æi tie "cx" manieron-- sed atentu, nur en æi tiu paøo mi enskribis prove en Latin-3.

Troviøas kelkaj manieroj kiel anstataýa skribado por esperantaj literoj: "ch"maniero kiun rekomendis Zamenhof, kreinto de Esperanto, kaj ankaý "cx" maniero ktp. En "ch" maniero oni skribas "ch" por esprimi la literon c kun supersigno "^". En "cx" maniero oni uzas "x" anstataý "h". Lastatempe oni preferas "cx" manieron, æar la maniero estas konvena por pritrakti per komputilo.

Antaý kelkaj tagoj franco demandis al mi: "Kiel S-ro Uþida fartas lastatempe?" Mi ne havis amikon, nomatan Uþida, do mi demandis al li pri Uþida, kaj fine klariøis, ke temas pri S-ro Uæida. Japanoj ofte literumas "Uchida". Sed "chi" estas prononcata diversmaniere laý lingvoj, ekzemple [þi] en la franca, [æi] en la angla, [ki] en la itala kaj [¶i] en la germana. Tiu latinlitera ortografio estas nomata Hepburna, sed ekzistas alia ortografio, t.e.la japanisma aý kabinetinstrukcia. Laý tiu æi sistemo oni literumas "ti" por [æi]. La japanisma ortografio donas komparative negrandan miskomprenon al diversaj nacianoj, sed en Japanio ial furoras la Hepburna.

Oni demandas al japanoj: "Kiom estas 4,752?" Kaj eble li ricevos respondon,"kvar mil sepcent kvindek du". Sed la numeralo esprimas du nombrojn laý lingvoj: "kvar mil sepcent kvindek du" kaj "kvar kaj sepcent kvindek du milonoj". Pro tio ordinare en Esperanto oni esprimas kiel 4 752 kun spaco por montri la unuon de mil. La numeralo "538 519,47" signifas "kvincent tridek ok mil kvincent deknaý kaj kvardek sep centonoj.

Unu el la famaj komponistoj hungaraj estas Liszt Ferencz. Liszt estas familia nomo kaj Ferencz estas persona nomo. Se temas pri "Kim Ilsong", Kim estas la familia kaj Ilsong estas la persona: pri "Mau Zedong", Mau estas la familia, kaj Zedong estas la persona. Sed se temas pri "Kakuei Tanaka", Kakuei estas la persona kaj Tanaka estas la familia. Kial nur japanoj skribas tiamaniere? Lastatempe tamen kelkaj lernolibroj de la angla lingvo esprimas la nomon kiel "Tanaka Kakuei". En esperanto oni esprimas kiel "TANAKA Kakuei" ordinare. Por klare montri familian nomon oni skribas familian nomon majuskle, se oni esprimas laý la ordo, unue la familia kaj poste la persona.

Iuj diras, ke ili antaýe aýdis pri la nomo, Esperanto, sed ke la lingvo jam malaperis. Sed tamen vere, ne. La lingvo estas uzita kaj uzata dum pli ol 110 jaroj, kaj en la nuna tempo, kiam interreto estas facile uzebla, la lingvo, Esperanto estas tre konvena ilo, æar esperanto kaj interreto estas ambaý internaciaj.
Esperanto-movado celas utiligi Esperanton en internaciaj rilatoj kaj utiligi nacian lingvon en enlandaj rilatoj. Do, æiuj homoj devas lerni øin de unua paþo, en tiu senco Esperanto estas egala por æiuj.
En Esperantujo troviøas "delegita reto". En pli ol 100 landoj troviøas delegitoj. Ili estas, tiel nomataj, reprezentantoj de urbo aý fako. Ili respondas al la demandoj el la tuta mondo, aý esploras pri la demaditaj aferoj. Antaýe ili faris la taskon per internacia korespondo, sed nun ili povas fari per reta poþto. Antaý jaroj samideanoj en Japanio enketis pri "media malboniøo tra la mondo" kaj pri "loøeja cirkonstanco en la mondo" pere de tiu delegita sistemo.

Nuntempe, la alia utila ilo por la praktikado de Esperanto estas "adresaro de rete atingeblaj esperantistoj kaj Esperanto-organizoj". En la adresaro registriøas 1700 esperantistoj kaj 500 internaciaj organizoj, kiujn oni povas kontakti per reto, kaj la reto estas unu kerno de internacia kunlaboro. La adresaron vi povas elþuti konsultante æi tiun paøon. La nombro de esperantistoj en la mondo estas æirkaý 2 milionoj, kaj povas esti ke la nombro estas malgranda kompare kun tiu de la loøantaro en la mondo. Sed tiuj retoj donas grandan forton por la utiligo de la internacia lingvo.

Pri la lastatempa Esp-movado æirkaý Tokio kaj pri mia aktivado legu "Mia Monatlibro"-n. Mi klopodas enskribi en la paøon almenaý unu artikolon. Legu rekordon de Universala Kongreso en Berlino en "Partopreninte en 84-a Universala Kongreso de Esperanto".

Mi ofte ricevas demandon, kiel reale utilis Esperanto, mi do æi tie montras 3 ekzemplojn.
La unua ekzemplo estas: kiel oni trovis raran modelan fusilon en Japanio. Vidu la paøon "La Seræado de Vinæestro".
La dua ekzemplo estas: kiel oni ricevis respondon de italo pri la signifo de vorto koncerna al Romio per retletero. Vidu la paøon "Mi ne divenas Kajon".
La tria ekzemplo estas: kiel brazilano konsilis kun japano pri loøplano utiligante retleteron survoje. Vidu la pagxon "Vojaøo al Japanio".